ԻՆՉՈ՞Ւ Է ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԱՐՁԵԼ ԹԻՐԱԽՈրովհետեւ Տեր-Պետրոսյանը զրկվել է ընդդիմության առաջնորդի մենաշնորհից

Հարացազրույց ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերի գրասենյակի պատասխանատու ԿԻՐՈ ՄԱՆՈՅԱՆԻ հետ


armworld.am

ՀԱԿ-Ը ԶՐԿՎԵԼ Է ՄԵՆԱՇՆՈՐՀԻՑ

   «Տեր-Պետրոսյանը կամ ՀԱԿ-ը չեն այլեւս քաղաքական ընդդիմության առաջնահերթությունները եւ օրակարգը ճշտողները: Որ իրենց այս դերը կորցրել են, ակնհայտ դարձավ հուլիսին, երբ չկարողացան, ի հակադրություն Ստեփանակերտում Դաշնակցության կազմակերպած Արցախի հիմնախնդրի վերաբերյալ խորհրդաժողովի, հրավիրել իրենց ծրագրած հավաքը: 
   Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների վերաբերյալ եւս ՀԱԿ-ը միանշանակ ու միասնական դիրքորոշում չունի: Մասնավորապես, բացի հնչակյաններից ու Ժիրայր Սեֆիլյանի աջակիցներից, ՀԱԿ-ում Տեր-Պետրոսյանի մոտեցումներին հակադարձում են շատերը: Նույն Ալիկ Արզումանյանը եւ Դավիթ Շահնազարյանը իրենց անհամաձայնությունը արձանագրություններին հիմնավորելու համար մատնանշում են նույն կետերը, ինչի համար Տեր-Պետրոսյանը քննադատում է Դաշնակցությանը»,- կարծում է ԿԻՐՈ ՄԱՆՈՅԱՆԸ:

- Պարոն Մանոյան, ի՞նչն էր պատճառը, որ Տեր-Պետրոսյանը իր «բացատրական» ելույթը արտասանեց ոչ թե միտինգում, այլ ՀԱԿ ակտիվի փակ ժողովում:

- Տեր-Պետրոսյանի ելույթը հատկանշական է մի քանի առումներով: Այն, որ դա չի եղել հրապարակավ եւ կոնգրեսի կուսակցապետերից որեւէ մեկը ելույթ չի ունեցել, այլ բոլորը լսել ու ծագած հարցերը ուղղել են միայն Տեր-Պետրոսյանին, դա ՀԱԿ-ին անդամակցողների խնդիրն է: Բայց որ Տեր-Պետրոսյանն ուներ իր ելույթը այդ կերպ հնչեցնելու առնվազն երկու անհրաժեշտություն կամ պատճառ` ակնհայտ է:

Նախ` նա չէր կարող այլեւս շարունակել լռությունը եւ պետք է հայտներ որեւէ կարծիք Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունները բնականոնացնելու վերաբերյալ: Իսկ հանրահավաք կազմակերպելու ոչ առիթ, ոչ էլ հնարավորություն ՀԱԿ-ը չունի եւ այդ պատճառով էլ ելույթ ունեցավ փակ հավաքի ժամանակ:

Նաեւ անհասկանալի կլիներ հանրությանը հակադաշնակցական հանրահավաք հրավիրելը, քանի որ Տեր-Պետրոսյանի ասելիքը հասցեագրված էր Դաշնակցությանը, ոչ թե իշխանությանը: Այս հանգամանքը եւս որոշակիորեն սահմանափակել է նրանց հնարավորությունները:

- Այս ելույթը պայմանավորվա՞ծ է որեւէ քաղաքական անհրաժեշտությամբ, թե՞ ներխմբային խնդիրներ լուծելու նպատակ ունի:

-Ելույթը նույն անփոփոխ տերպետրոսյանական ոճով դարձյալ բազմաթիվ «կամ»-երի վրա է կառուցված եւ դարձյալ ասում է` կամ ինձ հետ եք, կամ էլ նարինջ ուտող եք, կամ նախագահի հրաժարականը պետք է պահանջեք ինձ հետ, կամ կեղծ ընդդիմություն եք, կամ յուրային եք, կամ տականք: Տեր-Պետրոսյանը ինքն իրեն դնում է քաղաքական ընդդիմության վկայականներ բաժանողի դերում:

Այս ելույթը էապես հակասում է իր իսկ նախորդ հրապարակային ելույթին, որում նա եզրակացնում էր, թե քաղաքապետարանը իրենց շարունակական հանրահավաքները արտոնել է, քանի որ «Սերժ Սարգսյանը ծրագրել է ՀԱԿ-ը ներքաշել ինչ-որ ստոր խաղի մեջ, որին մենք տուրք տալու իրավունք չունենք»:

ՀԱԿ ակտիվի ժողովում, սակայն, նա բացահայտ տարակուսում է, թե ինչու Սերժ Սարգսյանը իրենց գործարք չի առաջարկում. «Ինչո՞ւ է Սերժ Սարգսյանին թվում, թե հայ ժողովուրդն ընդունակ չէ, հանուն ազգային նպատակի, եւս մեկ անգամ լայնախոհություն եւ իմաստնություն դրսեւորելու»:

Այս երկու շեշտադրումները բավարար չափով բացահայտում են, որ Տեր-Պետրոսյանը եւ ՀԱԿ-ը Հայաստան-Թուրքիա արձանագրություններով նախատեսված` պատմական հարցեր քննարկող ենթահանձնաժողովը ձեւավորելուն խոչընդոտելու նպատակ չունեն: Այլ լիովին կողմ են արձանագրությունները վավերացնելուն եւ իրենց այս կեցվածքի դիմաց ցանկանում են գործարքի մեջ մտնել իշխանության հետ: Հետեւաբար ինչ-որ բան ստանալու դիմաց նրանք պատրաստ են հրաժարվել իշխանափոխության ծրագրից եւ նախագահի հրաժարականը պահանջելուց:

- Պարոն Մանոյան, արդարացվա՞ծ է ԼՏՊ-ի պնդումը, թե «պահանջատիրությունը պետականազուրկ ազգին վայել դավանանք է» եւ որ պատմական իրավունք հասկացություն գոյություն չունի:

- Տեր-Պետրոսյանը ոչ քսան տարի առաջ կարողացավ հասկանալ, ոչ հիմա է հասկացել, ոչ էլ ակնկալում եմ, թե երբեւէ կհասկանա` ինչ է Հայ Դատը կամ պահանջատիրությունը: Իսկ իր չհասկացածը նա ներկայացնում է խեղաթյուրված ձեւով: Նրանք փորձում են շրջանցել այս հարցերը, ոչ թե դիմագրավել ու իրենց տեսակետները հայտնել:

Նման կեցվածքում նաեւ խանդի դրսեւորում կա, քանի որ Տեր-Պետրոսյանը կարողացել է հասկանալ, որ նախագահական ընտրությունների ժամանակ սեփականացրած ընդդիմության մենաշնորհը այլեւս չկա:

Դաշնակցությունը դարձել է թիրախ, քանի որ Տեր-Պետրոսյանին զրկել է ընդդիմության առաջնորդի մենաշնորհից: Նա տափակ ու անվայել փաստարկներ է բերում, պնդելով, թե Կարսի կամ Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով Դաշնակցությունը ճանաչել է Թուրքիայի սահմանը:

Դաշնակցությանը հասցեագրված մեղադրանքներում Տեր-Պետրոսյանը առնվազն ազնիվ չէ: Դաշնակցությունը միշտ պնդել է, որ Հայաստանը Թուրքիայի հետ հարաբերություններ պետք է ձեւավորի Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելուց հետո միայն: Հիմա հայկական կողմը Թուրքիայի հետ բանակցում է առանց նախապայմանների: Ուստի մենք համարում ենք, որ Հայաստանն արդեն առավելագույն զիջումը կատարել է, քանի որ Ցեղասպանություն իրագործած պետության իրավահաջորդից չի պահանջում նախ ճանաչել իր հանցանքը:

Հետեւաբար հարաբերություններ հաստատելը չի նշանակելու հաշտեցում, այլ լինելու է դրան տանող առաջին քայլը: Եթե Թուրքիան չցանկանա այդ քայլերը կատարել, մենք չենք էլ խնդրելու: Այլ շարունակելու ենք մեր աշխատանքը, մինչեւ Թուրքիան զգա այդ քայլերի անխուսափելիությունը:

Տեր-Պետրոսյանը նաեւ խեղաթյուրված է ներկայացնում պատմական իրավունքը: Իսկ եթե անկեղծ է, ուրեմն անտեղյակ է միջազգային իրողություններին: Հավատացած եմ, որ նա տեղյակ է եւ միտումնավոր է խեղաթյուրում` հասարակությանը կամ ՀԱԿ-ի ակտիվին խաբելու նպատակով: Եթե պատմական իրավունքը քաղաքական տերմին չէ, ապա 20 տարի առաջ երկու Գերմանիաները չէին միանա, մոտ մեկ տարի առաջ մի շարք պետություններ չէին ճանաչի Կոսովոյի անկախությունը, Ռուսաստանը չէր ճանաչի, ինչպես հենց ինքն է ասում, ցեղասպանությունից փրկված Հարավային Օսիայի անկախությունը:

Գուցե դա ասելով, Տեր-Պետրոսյանը ցանկանում է թուրքերին հուշել, որ չվախենան, թե մենք կարող ենք իրենցից մեր պատմական տարածքները պահանջել: Սա նշանակում է, որ նա ոչ թե նման ցանկություն չի ունեցել, այլ պարզապես չի հասցրել Թուրքիայի հետ նման պայմանագիր ստորագրել:

ԳԵՎՈՐԳ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ՀԱՅՈՑ ԱՇԽԱՐՀ օրաթերթ

«Տեր-Պետրոսյանը գիտակցաբար մոլորեցնում է հասարակությանը»

cdaily.am

- «Կոնգրեսը հայ-թուրքական արձանագրություններին ընդդիմացավ ռեալ քաղաքականության դիրքերից, մյուս ուժերը խնդիրը տեղափոխեցին գաղափարախոսական հարթություն, այսինքն՝ Հայ դատի ոլորտ, որը ոչ մի կապ չունի ռեալ քաղաքականության և մեր երկրի իրական շահերի հետ»,- սա հատված է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նոյեմբերի 11-ի ելույթից։ Կարծում եք՝ իսկապե՞ս Ձեր բարձրացրած խնդիրները կապ չունեն իրական քաղաքականության և երկրի շահերի հետ։

- Իհարկե, այդպես չենք կարծում։ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ո՛չ «Ղարաբաղ կոմիտեում» եղած ժամանակ, ո՛չ ՀՀՇ-ի ղեկավար եղած և ո՛չ էլ նախագահ եղած ժամանակ չի հասկացել մեր մոտեցումներն այնպես, ինչպես որ նրանք կան։ Նա իրեն յուրահատուկ պրիզմայով է նայել այդ ամենին և միշտ էլ խեղաթյուրված է ներկայացրել դրանք։

Իրականությունն այն է, որ մեր մոտեցումները հասկանալի են հասարակության մեծ մասի համար։ Դրա մասին մենք անհրաժեշտ արձագանք ենք ստանում հասարակությունից, երբ հանդիպում ենք հասարակության հետ, իսկ մենք շարունակում ենք հանդիպումները մարզերում, և հասկանում ենք, որ մեր մոտեցումները կիսում է հասարակության մեծ մասը։

Այն, որ Տեր-Պետրոսյանի համար հայդատականությունը կեղծ կատեգորիա է, նույն ծայրահեղ լիրբերալ մոտեցումն է։ Նա այս ելույթով, ի տարբերություն սեպտեմբերի 18-ի ելույթի, հայտարարեց, որ ինքը պատրաստ է իշխանությունների հետ մտնել գործարքի մեջ։ Հետաքրքիրն այն է, որ ողջ ելույթի մեջ առկա է լևոնտերպետրոսյանական այն մոտեցումը, որ եթե մեզ հետ չեք՝ տականք եք, նարինջ ուտող եք, կեղծ եք, փարիսեցի եք և այլն։

Այնպիսի տպավորություն է, որ այս ելույթը հիմնականում թիրախ ունի մեզ՝ Դաշնակցությանը։ Պատճառը երևի խանդն ու նախանձն է, քանի որ այլևս ո՛չ Տեր-Պետրոսյանը, ո՛չ իր գլխավորած շարժումը չունի ընդդիմության մենաշնորհը և չի պահպանում առաջնորդի կերպարը։ Նա, հավանաբար, այս ամենի մեջ մեզ է մեղադրում։

- Տեր-Պետրոսյանը Դաշնակցությանը մեղադրում է իռացիոնալ հարցեր առաջ քաշելու համար, որով «անլրջացվել» է պատմաբանների հանձնաժողովի մասին կետը։ Դուք Ձեր պահանջները ռացիոնալ համարո՞ւմ եք, թե՞ ոչ։ Ինչպե՞ս կհիմնավորեք դրանց ռացիոնալությունը։

- Հանգիստ չեմ զգում, երբ ինչ-որ մեկը, թեկուզ նախկին նախագահը, ինչ-որ բան է ասել, և ես էլ պետք է դրանք մեկնաբանեմ կամ մեզ արդարացնեմ։ Սակայն նրա սխալները բացատրելու համար ասեմ. նա նախ՝ փորձում է արդարացնել Սերժ Սարգսյանին՝ ասելով, որ նա մենակ չէր այս բոլորի մեջ, նա այս ամենի մեծ մասը ժառանգել էր, իսկ մի մասն էլ, ինչ որ արել է, լավ է արել՝ բացի պատմաբանների հանձնաժողովից։

Նա հիշեցնում է, որ Դաշնակցությունն էր, որ ստորագրեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, հանձնեց հողեր և այլն։ Սա շատ անլուրջ է, որովհետև նա պատմաբան մարդ է, վստահ եմ, որ գիտի ու դրա համար ավելի վատ է իր ասածը, այսինքն՝ իմանալով սուտ է ասում։

Եթե այդպես է, եթե հողերը տվել, վերջացրել ենք, ապա Թուրքիան ինչո՞ւ էր 1990-91թթ. հենց իրենից պահանջում, որ Հայաստանը հրաժարվեր պահանջներից և իրավունքներից։ Եթե այդ իրավունքներն ու հողերը մենք տվել էինք, էլ ինչի՞ց պիտի հրաժարվեր Հայաստանը։ Պարզ է, որ մենք ունենք իրավունքներ, որից չպետք է հրաժարվել Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելու համար։

Այո՛, մենք պահանջատեր ենք, քանի որ մեր կողմից առանց նախապայմանների հարաբերությունների կարգավորման գործընթաց սկսելն արդեն մեծագույն զիջում է։ Մենք բոլոր իրավունքներն ունենք՝ քաղաքական, բարոյական, իրավական, որ ցեղասպանություն գործած պետության իրավաժառանգորդից պահանջեինք մեզ հետ խոսելու համար առնվազն ճանաչել Ցեղասպանությունը։ Սա չենք պահանջել, և մեծ զիջում ենք արել Թուրքիային: Սրանից ավելի բան չունենք տալու։

- Տեր-Պետրոսյանը ձեզ մեղադրում է պարկեշտության առումով: «Բոլորովին անհասկանալի է, օրինակ, թե ինչ իրավունքով է Դաշնակցությունը բողոքում հայ-թուրքական ներկա սահմանների դեմ, երբ ինքն է Ալեքսանդրապոլի պայմանագրով գծել այդ սահմանները։ Կամ ինչպե՞ս է Թուրքիայից պահանջում ճանաչել հայ ժողովրդի պատմական իրավունքները, երբ նույն այդ պայմանագրով հրաժարվել է Սևրի դաշնագրից»։ Սրան ի՞նչ կասեք։

- Հենց դա եմ ասում, որ Տեր-Պետրոսյանը չկարողացավ հաղթահարել Դաշնակցության դեմ ունեցած չարությունը։ Ատելությունն էլ, հավանաբար, կուտակվել է դեռ վաղ հասակից, քանի որ նա Սիրիայում Համայնավար կուսակցության հիմնադրի որդին է։

Տեր-Պետրոսյանը լավ գիտի, թե Ալեքպոլի պայմանագիրն ինչ պայմաններում է ստորագրվել։ Այն խաղուպարով, ազատ, անկախ, հանգիստ պայմաններում ստորագրված պայմանագիր չէ։ Ավելին, այն ժամին, որ ստորագրվեց պայմանագիրը, Դաշնակցությունն իշխանությունն արդեն փոխանցել էր համայնավարներին, ուստի այն իր ստորագրման պահից արդեն ոչ վավերական արձանագրություն է։ Դա արվել է ընդամենը Թուրքիայի սանձազերծած պատերազմը կասեցնելու համար։ Դա բերել և համեմատել այսօրվա պայմանների հետ, առնվազն անպարկեշտություն է։ Մենք լրիվ իրավասու ենք մեր իրավունքներից խոսել, և Տեր-Պետրոսյանն այդ մասին բարձրաձայնելու բարոյական իրավունք չունի։

- Կարծում եք, որ Դաշնակցության նկատմամբ Տեր-Պետրոսյանի վերաբերմունքը ոչ թե գաղափարական է, այլ անձնակա՞ն:

- Գաղափարն օդի մեջ չի ձևավորվում, այն ձևավորվում է որոշակի պայմաններում։ Կարծում եմ՝ անձնականը մեծ դերակատարություն ունի։ Նրա աշխարհայացքի ձևավորման մեջ անձնական զգացումները մեծ տեղ են ունեցել և շարունակում են ունենալ։ Ազգային տեսանկյունից Տեր-Պետրոսյանի գաղափարախոսությունը բոլշևիկների ասածից շատ չի տարբերվում։

- «Հայ դատը կամ այլ կերպ՝ պահանջատիրությունը, պետականազուրկ ազգին վայել դավանանք է։ Պետություն ունեցող ազգը պետք է առաջնորդվի բոլորովին այլ կատեգորիաներով։ Ժամանակն է, վերջապես, գիտակցել, որ քաղաքականության և իրավագիտության մեջ «պատմական իրավունք» հասկացություն գոյություն չունի, և չի կարելի աշխարհի հետ խոսել այդ լեզվով»,- ասել է Տեր-Պետրոսյանը։ Ձեր կարծիքով՝ աշխարհն այսօր հասկանո՞ւմ է Հայ դատի լեզուն։

- Այստեղ ևս վատություն է անում, քանի որ իմանալով, որ ասածը սուտ է և սխալ է, հասարակությանը կամ ակտիվին փորձում է մոլորեցնել։ Պատմական իրավունքը միջազգային իրավունքի մաս է կազմում։ Եթե ինքը չգիտի, ափսոսում եմ, սակայն կարծում եմ, որ գիտի և գիտակցաբար մոլորեցնում է հասարակությանը։

Հենց նոր նշվեց երկու Գերմանիաների վերամիավորման 20-ամյակը։ Ի՞նչ պատմական ոչ արդարության մասին է խոսում Տեր-Պետրոսյանը։ Իրականում, խնդիրն այն է, որ նա ամեն ինչ օգտագործում է ըստ նպատակահարմարության և ելնելով պահի նպատակահարմարությունից՝ կարող է ամեն բան հայտարարել կեղծ կատեգորիա, ինչպես դա արեց պատմության դեպքում։

Մենք խնդիր չունենք մեր տեսակետները պաշտպանելու։ Համոզված եմ՝ միջազգային հանրությունը դրանք հասկանում է։

- Ըստ առաջին նախագահի՝ Թուրքիան երբեք չի համաձայնի Դաշնակցության առաջ քաշած պայմաններին, ուստի Ձեր նպատակը հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը վիժեցնելն է։ Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք:

- Մեր նպատակն է այսպիսի պարտվողական, զիջողական գործընթացը վիժեցնել։ Մենք Թուրքիային որևէ բան չունենք տալու, բայց հնարավորություն ունենք ճնշել նրան և դա մենք կանենք։ Իսկ թե Թուրքիան կհամաձայնի, թե չի համաձայնի մեր դիրքորոշումներին, թող որոշի Թուրքիան, իսկ Տեր-Պետրոսյանը թող չանհանգստանա դրա համար։

ԿԱՊԻՏԱԼ օրաթերթ

Դաշնակցությունը կարծում է, թե Տեր-Պետրոսյանը «գործարք է առաջարկել» իշխանություններին

Azatutyun.am

ՀՅԴ ԲՅՈՒՐՈՅԻ ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԵՒ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՐՑԵՐԻ ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՈՒ ԿԻՐՈ ՄԱՆՈՅԱՆԸ «ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ» ՌԱԴԻՈԿԱՅԱՆԻ ՀԵՏ ԶՐՈՒՅՑՈՒՄ ՀԱՄՈԶՄՈՒՆՔ ՀԱՅՏՆԵՑ, ԹԵ ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍԻ ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԼԵՒՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ ԵՐԵԿ ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԾ ԵԼՈՒՅԹՈՒՄ «ՀՍՏԱԿ ԳՈՐԾԱՐՔ Է ԱՌԱՋԱՐԿԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՆ» ԵՒ, ՄԱՍՆԱՎՈՐԱՊԵՍ ,ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ՝ ԽՈՍՏԱՆԱԼՈՎ ԱՅԼԵՒՍ ՉԲԱՐՁՐԱՑՆԵԼ ՆՐԱ ԼԵԳԻՏԻՄՈՒԹՅԱՆ ՀԱՐՑԸ:

Այդ գործարքի արդյունքում, ըստ Մանոյանի, Տեր-Պետրոսյանը լուծում է նաեւ մինչեւ հաջորդ ընտրությունների «իրենց գոյություն ունենալու խնդիրը»:

Մանոյանը պատահական չի համարում նաեւ, որ այս «գործարքը» Տեր-Պետրոսյանը իշխանություններին առաջարկել է ոչ թե հանրահավաքում, այլ ակտիվի ժողովում, քանի որ «հասկանում է, որ հասարակությունը այնքան էլ դրական չի ընդունելու այդ առաջարկը»:

«Ինքը իշխանություններին առաջարկում է գործարք՝ ճիշտ այնպես, ինչպես այդ կաթողիկոսի պատմությունը պատմել է: Որ կարող ենք մենք էլ, ի վերջո, այնպես անել, որ խնդրո առարկա չդարձնենք իշխանության լեգիտիմության կամ նախագահի ընտրված-չըտրված լինելու հարցը՝ ինչ-որ բանի փոխարեն: Եվ ինքը այդ քայլին գնում է, կարծում եմ, երկու պատճառով. մեկը՝ որովհետեւ Հայաստան - Թուրքիա պարտվողական քաղաքականության կողմնակից է ինքը, մյուս կողմից՝ ընդունելով, որ ինքը որպես ընդդիմադիր ուժ այլեւս անելիք չունի», - փաստարկեց Կիրո Մանոյանը: - «Իրենք [ՀԱԿ-ը] գոյություն ունեին որպես արմատական ընդդիմություն: Հիմա որպես արմատական ընդդիմություն էլ անելիք չունեն: Ուզում են ինչ-որ ձեւ գտնեն, որպեսզի գոյություն ունենան»:

Մանոյանը նաեւ պատահական չի համարում, որ «ողջ ելույթում Տեր-Պետրոսյանը քննադատում է հենց Դաշնակցությանը», ինչը, ըստ Մանոյանի, ակնհայտ է դարձնում Տեր-Պետրոսյանի խանդի կամ նախանձի զգացումը, որ իրենք [ՀԱԿ-ը] այլեւս ընդդիմության մենաշնորհը չունեն. - «Իր բոլոր ասածները ցույց են տալիս, որ իրենք ոչ միայն մենաշնորհը կորցրել են, նաեւ՝ առաջնորդ չեն այլեւս ընդդիմության»:

Անդրադառնալով կոնկրետ Դաշնակցության հասցեին հնչած քննադատությանը, Մանոյանը հայտարարեց, թե Տեր-Պետրոսյանը «ուղղակի աղավաղել է» հայ-թուրքական հարաբերությունների վերաբերյալ իրենց մոտեցումները:

Ռուզաննա Ստեփանյան

«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան © 2009

ՀՅԴ ներկայացուցիչ. «Լևոն Տեր–Պետրոսյանի խոսքի եզրակացությունն այն է, որ նա պատրաստ է գործարքի մեջ մտնել իշխանության հետ»

7or.am

- Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը հիմնականում երկու բան է հաստատում։ Մեկն այն է, որ ինքը համաձայն է Հայաստան-Թուրքիա բանակցությունների պարտվողական քաղաքականությանը, և երկրորդ՝ կորցնելով ընդդիմության մենաշնորհը, առաջնորդողը լինելու հանգամանքը՝ նա պատրաստ է իշխանությունների հետ գնալ գործարքի։ Դա վկայում է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի խոսքի եզրափակիչ մասը՝ կաթողիկոսի պատմությունը,- մեկնաբանելով «Հայ ազգային կոնգրեսի» ակտիվի ժողովում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը «7օր»-ի հետ զրույցում՝ ասել է ՀՅԴ Հայ դատի և քաղաքական հարցերի գրասենյակի պատասխանատու Կիրո Մանոյանը։

Կիրո Մանոյանը մատնանշել է նաև Լևոն Տեր-Պետրոսյանի պառակտիչ ոճը՝ նշելով. «1991թ. նա ասում էր, որ եթե մեզ հետ չեք, ուրեմն նարինջ ուտող եք, անցած նախագահական ընտրություններին ասում էր՝ եթե մեզ հետ չեք, տականք եք, հիմա էլ ասում է՝ եթե մեզ հետ չեք, ուրեմն կեղծ ընդդիմություն եք, փարիսեցի եք և այլն»։

Նրա կարծիքով, սակայն, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթն ուղղված է Դաշնակցության դեմ, և նա, խեղաթյուրելով Դաշնակցության մոտեցումները, փորձում է վարկաբեկել դրանք, ինչը վկայում է այն մասին, որ այդ մոտեցումները շատ էլ լավ հասկացվում են հասարակության կողմից, և նա դրանով իսկ անհանգստացած է։

- Լևոն Տեր-Պետրոսյանի խոսքի եզրակացությունն այն է, որ նա պատրաստ է գործարքի մեջ մտնել իշխանության հետ։ Պետք է հիշենք սեպտեմբերի 18-ի ՀԱԿ հանրահավաքի ելույթի եզրափակիչ խոսքը, երբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ասում էր, որ իշխանություններն ուզում են ՀԱԿ-ին ինչ-որ խաղի մեջ ներքաշել, իսկ իրենք դրա իրավունքը չունեն, իսկ հիմա եկել ասում է՝ իշխանություննե՛ր, ես պատրաստ եմ Ձեզ հետ գործարքի մեջ մտնել, և դրա համար էլ ոչ միայն չի քննադատում, այլև «պաշտպանում է» Սերժ Սարրգսյանին՝ հետևաբար մեղադրանքն ուղղելով ուրիշներին,- ընդգծել է Կիրո Մանոյանը։

Dashnaks Hit Back At Ter-Petrosian Criticism

azatutyun.am

THE ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION (DASHNAKTSUTYUN) ON THURSDAY DISMISSED LEVON TER-PETROSIAN’S HARSH CRITICISM OF ITS HARD LINE ON TURKEY AND SAID HE CEASED TO BE ARMENIA’S TOP OPPOSITION LEADER AFTER MAKING FAR-REACHING OVERTURES TO PRESIDENT SERZH SARKISIAN.

In a landmark speech on Wednesday, Ter-Petrosian implied that he and his Armenian National Congress (HAK) are ready, in principle, to recognize Sarkisian’s legitimacy if he agreed to cooperate with the opposition alliance on major challenges facing the country. He also defended some key aspects of Sarkisian’s policy on Turkey against attacks by Dashnaktsutyun and other “extreme nationalists.”

Top HAK representatives confirmed on Thursday that the remarks were a cooperation offer addressed to the current Armenian leadership. One of them, Vahagn Khachatrian, summed up the former Armenian president’s message as follows: “If you are ready to strive for a big idea, we are ready to talk to you about that.” The HAK was “always ready” to collaborate with the authorities under certain circumstances, he said.

“The Armenian National Congress has never made secret of that,” agreed Aram Sarkisian, another leader of the bloc. He said Ter-Petrosian gave the president “a definitely good piece of advice.”

“He is offering the authorities a deal,” scoffed Giro Manoyan, Dashnaktsutyun’s foreign policy spokesman. He said Ter-Petrosian and his allies are now ready to stop challenging Sarkisian’s legitimacy “in return for something” which should be a “subject of haggling.”

“I think he is resorting to that for two reasons,” said Manoyan. “First, because he is a supporter of the defeatist Armenia-Turkey policy. Second, he acknowledged that he doesn’t have much to do as an opposition anymore and is keen to cut a deal with the authorities to ensure his survival.”

Manoyan said Ter-Petrosian’s extraordinary statements also heralded the end of the HAK’s “monopoly on opposition.” “His statements show that they have not only lost that monopoly but no longer lead the opposition,” he told RFE/RL. “There is now another opposition that is doing the job.”

Manoyan referred to a Dashnaktsutyun-led coalition of a dozen mostly small opposition groups that have strongly condemned the Turkish-Armenian agreements to normalize bilateral relations which were signed last month. They were the main target of Ter-Petrosian’s hour-long speech.

The ex-president was particularly scathing about that their insistence on future Armenian territorial claims to Turkey which seem to be precluded by the agreements. He said that has only earned Sarkisian more credibility in the international arena and overshadowed what he sees as the only “unacceptable” point of the deal: the creation of a Turkish-Armenian “sub-commission” of history experts.

Manoyan said Ter-Petrosian “distorted” the Dashnaktsutyun’s position on Turkish-Armenian relations because he is “jealous” about the nationalist party’s rising profile.

Also alleging “jealousy” was Razmik Zohrabian, a deputy chairman of President Sarkisian’s Republican Party of Armenia (HHK). Zohrabian refrained from commenting on the HAK leader’s overtures to the government, focusing instead on other parts of his speech that were critical of the Sarkisian administration.

“Levon Ter-Petrosian wishes he had been elected president and managed this policy on Turkish-Armenian relations,” Zohrabian told RFE/RL. “But naturally, he wasn’t elected and can’t manage [that policy] and that’s why keeps repeating scenes of jealousy.”

Karine Kalantarian, Ruzanna Stepanian

«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան © 2009

"Turkish law"

I just commented on a story in the Hurriyet Daily News entitled: "US Armenians hope for failure of Ankara-Yerevan deal" http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?msg=commentsaved&n=us-armenians-hope-for-failure-of-ankara-yerevan-deal-2009-11-03

This is my comment:

Just a reminder to everyone:

On 10 October 2009, only hours before the foreign ministers of Armenia and Turkey signed the two protocols, Serzh Sargsyan, President of the Republic of Armenia, in his address to the people of Armenia and to all Armenians, said:

"No relations with Turkey can question the reality of the patricide (dispossession of the fatherland) and the genocide perpetrated against the Armenian nation. It is a known fact and it should be recognized and condemned by the whole progressive humanity. The relevant sub-commission to be established under the intergovernmental commission, is not a commission of historians."

The interesting thing is that before you send in your comment, you have this "warning":

Comments policy: The Daily News seeks and supports freedom of expression and this commitment extends to our readers. Constraints include comments judged to be in violation of Turkish press law. We also moderate hate speech, libel and gratuitous insults.

And after you send in your comment, you get this message:

Thank you for commenting.
Before we can publish your comment, we need to check that it is in accordance with Turkish laws.

Let's see if the commented will be posted.

«Մեր ու հնչակների(*) խոսելու մեջ բան չկա»,- ասում է ՀՅԴ Բյուրոյի Հայ դատի եւ քաղաքական հարցերի պատասխանատու Կիրո Մանոյանը

168.am

- Պարոն Մանոյան, առաջիկայում Դաշնակցությունը ի՞նչ քայլերով է պայքարելու հայ-թուրքական արձանագրությունների դեմ, որեւէ փոփոխություն լինելո՞ւ է Ձեր մարտավարությունում: Արձանագրությունների չվավերացման հնարավորություն տեսնո՞ւմ եք:

- Արձանագրությունների չվավերացման հնարավորություն տեսնում եմ, դրա համար էլ այդ ուղղությամբ աշխատում ենք: Իսկ հիմնական մեր մարտավարությունը լինելու է այն, որ ԱԺ-ի մեր պատգամավորներին համոզենք, թե ինչու չպետք է վավերացվեն արձանագրությունները: Այս ճանապարհը արձանագրությունների չվավերացվելու միակ հնարավորությունը չէ, բայց դա չի նշանակում, թե մենք մնացած հնարավորությունների վրա ենք հույսներս դնելու: Իսկ մյուս տարբերակները հետեւյալներն են` Թուրքիան չի վավերացնի, կվավերացնի այնպիսի վերապահումներով, որ Հայաստանի համար ընդունելի չի լինի, Թուրքիան այնքան կձգձգի վավերացումը, որ Հայաստանը կհրաժարվի գործընթացից: Բայց մեր համար հասանելի հնարավորությունը ԱԺ պատգամավորներին համոզելն է, որ այս արձանագրությունները չպետք է վավերացվեն:

- Չե՞ք կարծում, որ միամտություն է մտածել, թե իշխանությունների կամքին հակառակ՝ ԱԺ ՀՀԿ կամ ԲՀԿ խմբակցությունների պատգամավորները չեն քվեարկի: Ձեր պայքարը ի սկզբանե դատապարտված չէ՞ ձախողման:

- Այս ԱԺ-ն հաստատեց, ցույց տվեց, որ եղել է օրինագիծ, որը կոալիցիայի կառավարությունը բերել է խորհրդարան, եւ այդ նույն կոալիցիայում մեծամասնություն կազմող խորհրդարանը մերժել է այդ օրինագիծը: Խոսքը վերաբերում է հարկային որոշ բարեփոխումների, որ գործարար պատգամավորների համար անընդունելի էր: Ի վերջո, այդ բոլորն էլ հայ մարդիկ են, եւ մենք պետք է կարողանանք նրանց բացատրել, համոզել, որ սա նույնքան եւ ավելի պատասխանատու հարց է, նույնքան անձնական հարց է: Այսինքն` եթե հարկային օրինագիծը իրենց անձնական շահին էր կպնում, դրա համար դեմ եղան, հիմա էլ պետք է այդպես վարվեն: Պետք է հասարակության ճնշմամբ հասկացնենք այդ պատգամավորներին, որ սա նաեւ իրենց անձնական շահի համար իսկապես սխալ կլինի: Եվ եթե խորհրդարանում քվեարկություն լինի, պետք է հասնենք նրան, որ գաղտնի կամ բաց քվեարկությամբ այդ մարդկանց մղենք, որ ճիշտ կողմնորոշվեն:

- Միայն Դաշնակցությունն ու «Ժառանգությունը» կարո՞ղ են հասնել դրան, Ձեր ասած հասարակական ճնշումը կապահովվի՞ առանց ՀԱԿ-ի հետ համագործակցության:

- Խորհրդարանի մեջ միայն Դաշնակցությունն ու «Ժառանգությունն» են, բայց խորհրդարանից դուրս էլ կան ուժեր, եւ հուսով ենք` առաջիկա քայլերը կստեղծեն այն հնարավորությունը, որ այդ ուժերը, թեկուզ՝ ոչ քաղաքական, միանան այս շարժմանը, եւ հասարակությունը իր տեսակետը հասցնի պատգամավորներին, եւ պատգամավորներն էլ ի վերջո ճիշտ կողմնորոշվեն: Մենք բոլորին համոզելու կարիք էլ չունենք, կեսից ավելին է պետք: Ինչ վերաբերում է ՀԱԿ-ին, ապա նա այս հարցում ավելի մոտ է իշխանության կեցվածքներին, քան թե այն ուժերին, որոնք ասում են, թե այս ձեւով պետք չէ վավերացնել արձանագրությունները: Ճիշտ է, ՀԱԿ-ում կան առանձին ուժեր, նույնիսկ` անձնավորություններ, որոնք այս արձանագրությունների վավերացմանը դեմ են, բայց ՀԱԿ-ը, որպես հավաքական տեսակետ՝ դա չի արտահայտում: Հետեւաբար իրատեսական չէ համագործակցությունը:

- Այդ դեպքում չե՞ք կարծում, որ առանց ՀԱԿ-ի այդ հասարակական ճնշումը չի բավականացնի արձանագրությունների վավերացումը կանխելու համար:

- Բայց եթե ՀԱԿ-ը չի կիսում մեր տեսակետը, ի՞նչ անենք: Ինչպե՞ս կարելի է ակնկալել, որ ՀԱԿ-ը գա ու ճնշում բանեցնի իշխանությունների վրա, եթե չի կիսում մեր տեսակետը: Ու եթե չի կիսում, ի՞նչ անենք, աշխարհի վերջը չէ:

- Մամուլում վերջին օրերին շատ է շրջանառվում այն տեսակետը, թե իշխանությունները ՀՅԴ-ՀՌԱԿ-ՍԴՀԿ նոր ձեւաչափի, միայն որոշակի թույլատրելի շրջանակներում գործող ընդդիմություն են փորձում ստեղծել:

- Շատ անտեղյակ մարդու տեսակետ է: Այն ՌԱԿ-ը, որի հետ մենք վերջերս հանդիպեցինք, դա այն ՌԱԿ-ն է, որի դեմ իշխանությունները ստեղծեցին մեկ այլ ՌԱԿ` Արմենական ՌԱԿ-ը: Սա փաստ է, եւ իշխանությունների հետ համագործակցողը այդ ՌԱԿ-ն է: Ինչ վերաբերում է Հնչակյան կուսակցությանը, նրանք ՀԱԿ-ին են մաս կազմում, ընդհանրապես առաջին օրվանից դեմ են եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման այս գործընթացին, եւ հիմք չկա ենթադրելու, որ իշխանությունների հետ ինչ-որ կապեր կունենային:

- Խոսքն այն մասին է, որ ՍԴՀԿ-ում իշխանությունները ատենապետ Լյուդմիլա Հարությունյանին փոխելու միջոցով են փորձում ինչ-որ բանի հասնել:

- Ես չեմ հասկանում, թե ինչ է փորձում իշխանությունը: ՀԱԿ-ի մարդիկ խոսում են, թե Դաշնակցությունը ՀԱԿ-ը կազմող տարբեր կառույցների հետ խոսում է: Բայց ինչ է` ՀԱԿ-ը մեկ կուսակցությո՞ւն է, չեմ հասկանում: Այսինքն` ՀԱԿ-ը կազմող առանձին կուսակցությունները իրենց ինքնուրույնությունը կորցրե՞լ են: Իմ հասկացողությամբ` չեն կորցրել: Ուրեմն ինչո՞ւ են նեղանում, որ ՀԱԿ-ի առանձին կառույցների հետ, որոնց տեսակետները համընկնում են մեր տեսակետներին որոշ հարցերում, փորձենք այդ հարցերում համագործակցել: Դրա մեջ ոչ մի սխալ, ծուռ բան չկա: Այնպես չէ, թե ՀԱԿ-ը կուսակցություն է, եւ մենք նրա մեջ տարբեր թեւեր ենք ման գալիս: Հնչակյան կուսակցությունը ՀԱԿ-ի ընդհանուր տեսակետը հայ-թուրքական արձանագրությունների վերաբերյալ չի կիսում եւ շատ ուժեղ ձեւով դեմ է հանդես եկել այս արձանագրություններին: ՀԱԿ-ը կարծում է, որ աշխարհում կամ Հայաստանում կա ՀԱԿ ու իշխանություն, եւ դրանից դուրս ինչ-որ կա, կամ իշխանությանն է, կամ ՀԱԿ-ինը: Այդպես չի լինում: Պետք է ավելի իրատես լինել եւ տեսնել, որ ՀԱԿ-ում կան ուժեր, որ ՀԱԿ-ի տեսակետները որոշ հարցերում չեն կիսում, եւ դա չի նշանակում, թե նրանք իշխանության մարդիկ են:

Հրայր ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ

168 ԺԱՄ օրաթերթ

(*) Պարզ է, որ ես «Հնչակների» չեմ ասել, չէի էլ կարող ասել, որովհետեւ այն կլիներ նույնը՝ ինչ դաշնակցականներին «դաշնակներ» ասել...